چيزى در دست نداريم . قديمترين روايت اين افسانه در تأليف جمال قرشى « 1 » ديده مىشود . خود وى به « تاريخ كاشغر » كه در قرن چهارم هجرى ( 11 - ميلادى ) نوشته شده بوده استناد و اشاره مىكند . ( رجوع شود به ص 67 ) . طبق اين افسانه ، نخستين كسى كه اسلام پذيرفت ستوك بغراخان عبد الكريم جد فاتح نخستين ماوراء النهر و نياى بزرگ فاتح دوم آن سرزمين بوده كه در سال 344 هجرى / 955 ميلادى بدرود زندگى گفت . به‌رغم قدمت اين روايت اشتباهات زيادى در ذكر تواريخ و به ويژه در مورد دودمان سامانيان ، در آن مشاهده مىگردد . بدين‌سبب گمان نمىرود كه تاريخ مذكور قابل اعتماد باشد و نمى - تواند ما را از قبول خبر ابن الاثير « 2 » - كه مىگويد در سال 349 هجرى / 960 ميلادى قوم كثير العدهء ترك ( 200000 چادر ) اسلام آوردند - باز دارد . چون هميشه روابط بازرگانى نزديكى ميان ماوراء النهر و دشت « 3 » وجود داشته اديانى

--> ( 1 ) - « متون » . ص 130 و بعد . افسانهء ديگرى ( دربارهء رؤياى صادقهء خان ترك ) در تأليف ابن الاثير منقول است ( چاپ تورنبرگ ، X I ، 54 ) ؛ در اينجا امير مزبور قراخان ناميده شده . باحتمال قوى هر دو لقب را داشته ؛ نام نوادهء او كه ماوراء النهر را فتح كرده در تأليف ثعالبى ( « يتيمه » ، چاپ بيروت ، I V ، 316 ) به صورت « بغرا - قرا - خان » آمده . ( 2 ) - چاپ تورنبرگ ، V I I I ، 396 . ابن مسكويه ( چاپ مارگوليوس ، متن ، I I ، 181 ، ترجمهء ، V ، 196 ) نيز به اين واقعه اشاره مىكند . مأخذ اصلى بايد تأليف ثابت بن الصابى باشد . ( 3 ) - دربارهء مهاجرنشين‌هائى كه مهاجران ماوراء النهر در متصرفات تركان تأسيس كرده بودند رجوع شود به ماقبل ص 96 - 395 . و نيز بارتولد ، « دربارهء مسيحيت در تركستان » ، ص 21 - 20 ؛ بارتولد ، « تاريخ مختصر هفت آب » ، ص 83 ، 89 ؛ 47 - 46 . S ، « ، Zur Geschiehte des Christentums » ، Barthold